Sporządziłeś lub chcesz sporządzić testament – musisz to wiedzieć!

Sporządzenie testamentu to jedna z najważniejszych decyzji, jakie podejmuje człowiek w ciągu życia. Choć temat często jest odkładany „na później”, testament nie jest jedynie dokumentem — to rodzaj mostu między teraźniejszością a przyszłością naszych bliskich. Dzięki niemu możemy samodzielnie ukształtować los naszego majątku i uniknąć niepotrzebnych sporów po naszej śmierci. Tak jak dobrze napisany scenariusz zapewnia klarowną fabułę w filmie, tak przemyślany testament porządkuje sprawy rodzinne i majątkowe, dając pewność, że nasza wola zostanie uszanowana.

Jakie są rodzaje testamentów?

Testament to dokument, w którym osoba (spadkodawca) wyraża swoją wolę dotyczącą podziału majątku po śmierci. W polskim prawie wyróżnia się różne rodzaje testamentów, które różnią się formą sporządzenia i okolicznościami, w jakich mogą zostać sporządzone. Możemy wyróżnić:

Testament własnoręczny (holograficzny) – musi być sporządzony w całości własnoręcznie przez testatora. Musi być podpisany i najlepiej opatrzony datą. Co ważne – nie może być napisany na komputerze ani przez inną osobę.

Testament notarialny – sporządzany przez notariusza w formie aktu notarialnego. Jest trudny do podważenia, przechowywany w kancelarii, jednak wymaga wizyty u notariusza i poniesienia kosztów.

Testament ustny – składany ustnie w obecności trzech świadków, gdy istnieje obawa rychłej śmierci lub nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiają sporządzenie testamentu w innej formie. Treść testamentu musi zostać spisana i podpisana przez świadków lub potwierdzona przed sądem.

Spisując testament – pamiętaj o zachowku!

Zagadnienie zachowku najprościej wytłumaczyć na przykładzie.

Pan Jan cały majątek zapisał w testamencie swojej partnerce. Jego dorosły syn nie dostał nic, ale ma prawo zażądać od partnerki zapłaty zachowku w wysokości połowy wartości swojego ustawowego udziału.

Zachowek to zatem ochrona dla ustawowych spadkobiorców, którzy zostali pominięci w testamencie. Osoby te mogą żądać od spadkobierców wypłaty określonej części wartości majątku, jaka by im przypadła, gdyby dziedziczyły ustawowo.

Warto pomyśleć o zachowku sporządzając testament, chociażby z tego względu, że nieprzemyślany testament może prowadzić do konfliktów rodzinnych i roszczeń sądowych, jeśli osoby pominięte w testamencie wystąpią o zachowek.

Testament a zapis windykacyjny

Decydując się na sporządzenie testamentu, powinieneś także wiedzieć czym jest zapis windykacyjny. To szczególny rodzaj postanowienia w testamencie, który pozwala spadkodawcy przekazać konkretną rzecz lub prawo oznaczonej osobie z chwilą swojej śmierci (np. samochód, dzieło sztuki, udziały w spółce). Co istotne,  zapis windykacyjny można ustanowić tylko w testamencie notarialnym.

Dzięki zapisowi windykacyjnemu spadkodawca może precyzyjnie zdecydować, kto i co dokładnie otrzyma, bez konieczności przeprowadzania działu spadku. Jednak warto pamiętać, że zapis windykacyjny nie znosi prawa do zachowku – osoby uprawnione nadal mogą się o niego ubiegać.

Kiedy testament może zostać uznany za nieważny?

Testament zostanie uznany za nieważny – np. gdy:

• został sporządzony przez osobę bez pełnej zdolności do czynności prawnych (np. niepełnoletnią lub ubezwłasnowolnioną),
• nie spełnia wymogów formalnych (np. brak podpisu, nieczytelny własnoręczny zapis przy testamencie holograficznym),
• został sporządzony pod wpływem błędu, groźby lub przymusu,
• testator nie był świadomy znaczenia swoich działań w chwili jego sporządzenia.

Jak długo ważny jest testament?

Testament jest ważny jest ważny do momentu śmierci osoby, która go sporządziła. Jeżeli jednak spadkodawca sporządził testament, a następnie zmienił zdanie może w każdej chwili ten testament odwołać lub zmienić. Sporządzenie nowego testamentu – najczęstszy i najprostszy sposób na zmianę swojej woli. Nowy testament automatycznie odwołuje wcześniejszy w całości lub w części, jeśli wynika to z jego treści (np. „odwołuję wszystkie moje dotychczasowe testamenty”).

Ważny jest zawsze ostatni testament – jeśli spadkodawca sporządzi kilka testamentów, obowiązuje ten, który został sporządzony najpóźniej.

Nasza kancelaria zajmuje się sprawami spadkowymi od lat. Są to sprawy niezwykle delikatne i wymagające przemyślanego działania. Warto w sprawach spadkowych skorzystać z pomocy prawnej!